آشیق علعسگر 1821 نجی ایلده گؤيچه ماهالی‌نین آغ کیلسه کندی‌نین حؤرمتلی شخصلریندن سايیلیردی؛ اساس مشغولیتی اکینچیلیک و دولگرلیک ایدی. عینی زاماندا، بداهتن سؤز دئمک، شعر قوشماق ایستعدادی وارایدی. آرا - سیرا قوشما، باياتی، گرايلی سؤيله‌يردی. علی محمد کیشی‌نین عائله‌‌سی بؤيوک ایدی: دؤرد اوغلو، ایکی قیزی وارایدی. اوشاقلاری بؤيودوکجه علی محمد کیشی‌نین قايغیلاری دا چوخالیردی. علعسگر، او زامان طبیعتجه مؤلايیم، اینسان پرور بیر شخص اولان کربلايی قوربانین ائوینده قالیردی.

کربلايی نین "صحنه‌‌بانو" آدیندا 10- 12ياشلی بیر قیزی واریدی.علعسگرله اونون آراسیندا مهریبان، صمیمی موناسیبت يارانمیش، اونلار بیر- بیرینی سئومیشلر.آنجاق کربلايی قوربانین محرم آدلی بیر قارداشی واریدی. وار- دؤولتی چوخ اولدوغونا گؤره ماحالدا اونا "پوللو محرم" دئيیردیلر. او، "صحنه‌‌بانو"نو اؤز اوغلونا آلماق ایسته‌يیردی. بونا گؤره گنجلرین بیر- بیرینه اولان محبتیندن خبر توتان کیمی"صحنه‌‌بانو"نو ایسه اؤز اوغلونا آلیر. اوشاقلیق ایللرینی آغ کیلسه‌ده کئچیرن آشیق علعسگر خصوصی تحصیل آلا بیلمه‌میشدی. او، صنعتین سیرلرینی کند جاماعتی‌نین ایچینده، ائل صنعتکارلاری‌نین و آغساققاللاری‌نین يانیندا اؤيرنمیشدی.

هله کیچیک ياشلاریندان تئز- تئز موختلیف مجلیسلره گئدن علعسگر موللالارین حادثه‌‌لرینه، درویشلرین ناغیللارینا، آشیقلارین داستانلارینا هوسله قولاق آسیر.گوجلو يادداشی اولدوغوندان ائشیتدیگی صؤحبت لرین هامیسینی حافیظه‌سینده ساخلايار، سونرا هئچ بیر چتینلیک چکمه‌دن باشقالارینا دانیشاردی. آذربایجان خالق شعری‌نین ان بؤيوک نوماینده‌‌لریندن و بو شعرین ان اوجا زیروه‌لرینی فتح ائدن صنعتکارلارداندیر. آشیق پوئزیياسینی بول حیاتی موشاهیده‌لرله زنگینلشدیرمیش، هم مظمون، هم فورما رنگارنگلیگی،هم ده صاف دورو خالق دیلیندن ایستیفاده باخیمیندان آشیق علعسگر  آذربایجان، عوموما تورک شعرینه مثل سیز خیدمتلر گؤسترمیشدیر.

او بیر سیرا گؤرکملی آشیقلاردان درس آلمیش، اؤزوندن سونرا گلن آشیقلارا قووتلی تأثیر گؤستر میشدیر. دئمک اولار کی، آشیق يارادیجیلیغی‌نین بوتون ساحه‌‌لرینه موراجیعت ائتمیش و آذربایجان ادبیاتیندا بويوک ایز بوراخمیشدیر. {دوداقديمز، موخممس، قیفیل بند، تجنیس، جیغالی تجنیز، گرايلی، دیوانی و...} بو کیمی شعر نؤولری آشیق علسگر يارادیجیلیغیندا اؤزونو بلکه ده ان گؤزل شکیلده بیروزه وئرمکده‌دیر.

گؤرکملی آذربایجان شاعری صمد وورغون اؤز چیخیشلاری‌نین بیرینده بئله دئمیشدیر : "هانسی مؤوضويا  ال آتیرام، هانسی داشی قالدیرام آلتیندا دده‌‌ علسگر دن بیر نیشانه گؤرورم".دؤورونون ساوادلی شخصلریندن بیری اولان آشیق علسگر بیر چوخ دونيا علملری   ایله ياناشی ایسلامی دا ، دریندن بیلن بیریسی کیمی آد قويموش و بو ساحه‌‌يه اؤز يارادیجیلیغیندا گئنیش يئر وئرمیشدیر. 

علعسگر خومسونن زکاتین وئره

عملین ملک لر  يازا دفتره

هر يانی ایستسه، باخاندا گؤره

طریقطت له  بو سئودالی گئرکدیر.

يارادیجیلیغیندا نصیحت آمیز شعرلره گئنیش يئر وئرن آشیق علعسگر خالق طرفیندن سئویب سئویلمیش و ائل آغساققالینا چئوریلمیشدیر.او، ایلک شعرلرینی ده يئنیيئتمه‌لیک چاغلاریندا آشیقلارین خالق صنعتکارلاری‌نین تأثیری ایله سؤيله‌میشدیر. صحنه‌‌بانیدان آيریلاندان سونرا ایسه ایلهامی داها دا جوشوب چاغلامیش،چالیب اوخوماغا، سؤز دئمه‌يه مئيلی چوخالمیشدیر. بو زامان آتاسی اونو قیزیل ونگلی آشیق علی نین يانینا آپارمیش، علعسگر آشیق علی نین شاگیردی اولموشدور.

بیر مؤدت اوستاد يانیندا شاگیردلیک ائدن علعسگر آشیقلیق صنعتی‌نین سیرلری ایله برابر، ادب و معرفت قايدالارینی دا اؤيرنمیشدیر. آشیق علی اونو تامام حاضرلاياندان سونرا بیر توي مجلیسینده علعسگرله دئيیشمیش و شاگیردی ‌نین شؤهرتینی قالدیرماق، اونو ائل ایچینده اوجالتماق مقصدیله اؤزونو قصداً مغلوب ائده ‌رک سازینی قالیب طرفه علعسگره تسلیم ائتمک ایسته‌میشدیر. علعسگر ایسه بؤيوک تواضعکارلیق حیسسی ایله اوستادی‌نین قارشیسیندا باش ايیب، اونا اؤز ائحتیرامینی بو سؤزلرله ایفاده ائتمیشدیر: 

بیر شاگیرد کی، اوستادینا کم باخا

اونون گؤزلرینه قان دامار، دامار.

شاگیردلیک دؤورونو باشا  ووردوقدان سونرا علعسگر اول جه گؤيچه‌ده آشیقلیق ائتمیش، آغیر توي مجلیسلری آپارمیشدیر. تئزلیکله اونون شؤهرتی قونشو ماحاللارا يايیلمیش، علعسگر گؤزل بیر صنعتکار کیمی ایروان، ناخچیوان، قازاخ، قاراباغ و جاوانشیر ائللرینه، گنجه‌يه، کلبه‌جره چاغریلمیش، هر يئرده اؤزونون يوکسک معریفتی، ادبی، گؤزل سسی، بنزرسیز ایفاسی ایله مجلیسده‌کیلری حيران قويموشدور.

آشیق علعسگر ین سسی، نفه‌سی، معنوی - اخلاقی زنگینلیگی کیمی ظاهری گؤرکمی ده آشیقلیق صنعتی اوچون بیچیلمیشدی. معاصرلری‌نین دئدیگینه گؤره او، اوجابوي، ائنلی کؤرک، بدنجه ساغلام، قوووتلی ایمیش. قارا گؤزلری، قالین چاتما قاشلاری، دولو صیفتی. اينینه اوزون اتکلی آرخالیق، اوستوندن چوخا، آياغینا مست گئير، باشینا بوخارا پاپاق قويارمیش. باشینی تمیز قیرخدیریب ساققال ساخلارمیش. سازی سول الی ایله چالار، ساغ الینی پرده‌لر اوزرینده گزدیرر، زیل نازیک سسی ایله چوخ شیرین و ملاحتلی اوخويارمیش.

بو کئيفیتلر اونو آذربایجانین هر يئرینده شؤهرتلندیرمیش، اوستاد بیر صنعتکار کیمی مشهورلاشمیشدیر. تئزلیکله آشقین اطرافینا چوخلو شاگیردلر توپلاشمیش، علعسگر اونلارا آشیقلیق صنعتی‌نین سیرلرینی باشا سالمیش، ساز توتوب سؤز دئمگی اؤيرتمیشدیر.بو آشیقلارین چوخو سونرالار گؤرکملی صنعتکار کیمی تانینیب مشهور لاشمیشلار. اوستاد اؤزو شعرلری‌نین بیرینده چوخلو شاگیردلر يئتیشدیرمه‌سینی خاتیرلاياراق ایفتیخارلا دئيیردی:

آدیم علعسگر دی، مردی- مردانا 

اون ایکی شاگیردیم ایشلر هر يانا.

حیات کئشمکئشلری :

ایلک محبتی داشا ديَندن سونرا اوزون مدت "صحنه‌‌بانو"نو اونودا بیلمه‌ين علعسگر 40 ياشینا قه در سوباي قالمیش، سونرا کلبه‌جرین يانشاق کندیندن "آناخانیم" آدلی بیر قیزلا ائولنمیشدیر. او، گؤزل بیر عائله‌‌ باشچیسی اولموش، همیشه اوشاقلاری‌نین مادی اقتصادی قايغیلارینی چکمیشدیر. اؤولادلاری‌نین نازی ایله اوينايان آشیق، عینی زاماندا، اؤز امک سئورلیگی، ایش- گوجو ایله اونلارا نومونه گؤسترمیشدیر.

آشیقی گؤرنلرین دئدیگینه گؤره، او، زحمتی سئون، عومرونون آخیرینا قدر الینی ایشدن چکمه‌ين بیر آدام ایمیش. ياز- ياي آيلاریندا اکینچیلیکله، قیشدا ایسه آشیقلیقلا مشغول اولارمیش. لاپ قوجا ياشلاریندا اکین اکر، يئر شوملايار، تاخیل و اوت بیچی‌نینه گئدر، خیرمان ایشلری گؤررمیش.اونون الیندن دَ‌يیرمان سازلاماق، ائو تیکمک ایشلری ده گلیرمیش.

عومرونون چوخونو خالقین ایچریسینده، توي، شادلیق مجلیس لرینده کئچیرن آشیق علعسگر تکجه آذربایجاندا يوخ، تورکيه ده، ایراندا و داغیستاندا دا اوستاد بیر صنعتکار کیمی تانینمیشدیر. اون دوققوز  عصرین 50 نجی ایللریندن باشلاياراق چیينینده ساز موختلیف ماهاللاری گزیب - دولاشان آشیق خالقین شاد گونونده، توي - دويونونده چالیب- چاغیرمیشدیر.

..